Về quê

Phía sau những giai điệu thân quen mà chúng ta vẫn thường nghe, thường hát thường ẩn giấu những câu chuyện thú vị. Bởi mỗi bài hát ra đời đều gắn liền với một hoàn cảnh, cảm xúc của tác giả. Nhạc sĩ Phó Đức Phương - tác giả của hàng trăm ca khúc, nhưng không có bài hát nào khiến ông rơi nước mắt nhiều như khi viết "Về quê”.

Nhạc sĩ Phó Đức Phương 1. Dễ cả hơn chục năm nay, mỗi khi ai đó nhắc tới cái tên Phó Đức Phương là người ta lại hình dung ngay ra một anh chàng Đông-ki-sốt một mình chống lại chiếc cối xay gió. Đó là hình ảnh ví von vui vui, chứ thực ra công việc thực thi bản quyền âm nhạc ở Việt Nam không khó khăn đến thế, bản thân Phó Đức Phương đang trong vị trí của Giám đốc Trung tâm bản quyền tác giả…. cũng đã có lần nhận như vậy. Nhưng quả thực, lâu nay mỗi khi nhắc đến Phó Đức Phương, người ta chỉ nghĩ tới "ông bản quyền”, ông "khó tính”, ông "hay hoạnh họe”. Hơn chục năm, việc Phó Đức Phương và các cộng sự trong Trung tâm làm được cũng nhiều mà để lại thị phi cũng lắm. Hay hay là dở, khó ai mà minh định rạch ròi. Nhưng khi dấn thân vào "nghiệp” bản quyền, Phó Đức Phương cũng vẫn nghĩ vừa làm bản quyền vừa sáng tác âm nhạc được. Nhưng hóa ra, thời gian lo chuyện bản quyền đã làm tâm trí người nhạc sĩ bay hút đi đâu đó, tất cả đêm cả ngày chuyện tiền nong, tìm hiểu luật lệ,… đã khiến những cảm xúc sáng tạo đã hư hao đi nhiều phần. Có thể cuối năm nay hay đầu sang năm, khi công việc bản quyền âm nhạc đã có thể vận hành êm ả, nhạc sĩ Phó Đức Phương sẽ trở lại, giống như hồi 1996 ông đã trở lại sau một thời gian dài mê mải với sân khấu. Sự "trở lại” có thể sẽ mang tới cho khán giả những bất ngờ thú vị. Và trước khi chờ đợi sự trở lại ấy, chúng ta cùng nghe lại một ca khúc đầy bất ngờ của lần trở lại trước đây. Đó là ca khúc "Về quê”, mà theo như lời nhạc sĩ Phó Đức Phương đó "là bài ghê gớm nhất của tôi!”. …và bút tích của nhạc sĩ ghi lại cảm xúc khi viết ca khúc "Về quê”                                            Ảnh: Lê Dũng 2. Nhà thơ Nguyễn Trọng Tạo – một người bạn của nhạc sĩ Phó Đức Phương còn nhớ rất rõ về hoàn cảnh ra đời ca khúc "Về quê”: Ca khúc này của nhạc sĩ Phó Đức Phương ra đời vào cuối năm 1997. Nghe bài hát, ít ai tin được tác giả của nó sinh ra và lớn lên giữa thủ đô Hà Nội và "Về quê” lại được viết "theo đơn đặt hàng” của Đoàn Quan họ Bắc Ninh. Thời gian ấy Phó Đức Phương được mời lên Bắc Ninh sáng tác cho Đoàn Quan họ. Nghệ sĩ Thúy Cải là trưởng đoàn đề nghị anh viết cho giọng hát Hai Tráng một ca khúc mới, sao cho phù hợp với cấu trúc chương trình mà đoàn đang xây dựng. Sau một vài hôm suy nghĩ, Phó Đức Phương hỏi Thúy Cải: "Anh viết một bài về quê được không?”. Thúy Cải thích thú bảo: "Anh viết về quê đi. Đoàn em mà có một ca khúc mới viết về làng quê thì còn gì bằng…”. Thế là Thúy Cải nhường cả căn phòng làm việc của mình cho Phó Đức Phương… sáng tác. Mấy đêm liền trằn trọc trong căn phòng Thúy Cải, bỗng câu hát đầu tiên bật ra: "Theo em, anh (thì) về/ Theo em anh (thì) về, thăm lại miền quê, nơi có một triền đê, có hàng tre ru khi chiều về”. Và thế là cả nhạc lẫn lời theo nhau tuôn chảy. Đến câu: "Kìa dáng ai như dáng chị, như dáng mẹ tôi” thì nước mắt nhạc sĩ cứ trào ra. Anh phải dừng lại lấy khăn bông lau nước mắt… Quá xúc động, anh phải bỏ dở ở đấy, cho đến tối hôm sau mới tiếp tục hoàn thành được bản nhạc đầy tình cảm này. Khi hát cho Thúy Cải, Hai Tráng nghe lần đầu tiên, Phó Đức Phương lại không kìm được nước mắt… Theo nhạc sĩ kể lại thì mấy ngày sau, khi tập bài này cho Hai Tráng, anh lại… khóc. Tại sao với "Về quê”, Phó Đức Phương lại khóc nhiều đến thế? Hóa ra cha mẹ anh vốn là người nhà quê, phiêu dạt lên thành thị. Dù được sinh ra nơi đô thị phồn hoa nhưng tâm thức tha hương luôn bám chặt lấy linh hồn của người nhạc sĩ này. PHƯƠNG ANH

Posted in: Âm nhạc,Bắc Ninh